Στα απέραντα πελάγη του Ειρηνικού Ωκεανού, βρίσκεται ένα εξωτικό αρχιπέλαγος γεμάτο με εκπληκτικά και μοναδικά είδη ζώων. Αυτά είναι τα νησιά Γκαλαπάγκος που φιλοξενούν ένα από τα πιο ασυνήθιστα πουλιά του κόσμου, το vampire ground finch. Αυτό το ιδιαίτερο πτηνό έχει τραβήξει την προσοχή των βιολόγων λόγω της σπάνιας και εντυπωσιακής διατροφικής του συμπεριφοράς. Μοιάζει με ένα συνηθισμένο σπίνο, όμως έχει μια σκοτεινή πλευρά που θα έκανε τον κόμη Δράκουλα να ζηλέψει. Συνέχισε να διαβάζεις για να ανακαλύψεις ένα από τα πιο αλλόκοτα πλάσματα της φύσης!
Featured photo by Andrés León-Reyes on iNaturalist.org
Κατηγορία
Πτηνά
Υποκατηγορία
Στρουθιόμορφα
Επιστημονικό όνομα
Geospiza septentrionalis
Οικοσύστημα
Φυλλοβόλα δάση
Ήπειρος
Νότια Αμερική
Κατάσταση διατήρησης
Ευάλωτο
Δίαιτα
Παμφάγο/Αιματοφάγο
Διάσημοι χαρακτήρες
–
Γιατί με λένε έτσι;
Ο vampire ground finch (Geospiza septentrionalis) ανήκει σε ένα γένος σπίνων, τους Geospiza sp., οι οποίοι ονομάζονται “σπίνοι του Δαρβίνου”. Το όνομά τους προέρχεται από τις λέξεις γη και σπίζα, ένας όρος που χρησιμοποιείται για πτηνά που μοιάζουν με σπίνους. Όταν ο Κάρολος Δαρβίνος επισκέφθηκε τα νησιά Γκαλαπάγκος μελέτησε 14 είδη σπίνων, τα οποία μετέπειτα ονομάστηκαν τιμητικά “σπίνοι του Δαρβίνου”. Πάνω σε αυτούς τους σπίνους βασίστηκε η θεωρία για την εξέλιξη μέσω της φυσικής επιλογής, καθώς πτηνά που ζούσαν σε διαφορετικά νησιά είχαν αναπτύξει διαφορετικό είδος ράμφους, αναλόγως με το είδος της τροφής που ήταν διαθέσιμο σε κάθε νησί. Αργότερα, βέβαια, αποδείχτηκε ότι αυτά τα πτηνά δεν είναι κανονικοί σπίνοι, αλλά συνεχίζουμε να τα φωνάζουμε έτσι.
Γιατί όμως ο vampire ground finch – ή βαμπίρ σπίνος του εδάφους σε ελεύθερη μετάφραση – έχει πάρει αυτό το όνομα; Ας τον γνωρίσουμε πρώτα.
Γνωρίζεις ότι:
- Είναι ένας από τους σπίνους του Δαρβίνου
- Ζει μόνο σε δύο νησιά των Γκαλαπάγκος
- Οι σπίνοι έχουν διαφορετικό τραγούδι μεταξύ των δύο νησιών
- Πίνουν το αίμα από θαλασσοπούλια αφού τα πληγώσουν με το ράμφος τους
- Απειλούνται από μια μύγα που τους πίνει το αίμα
Χαρακτηριστικά
Πρόκειται για ένα μικρό πτηνό που ζυγίζει μόνο 20 γραμμάρια και έχει μέγεθος μέχρι 12 εκατοστά. Τα αρσενικά έχουν μαύρο φτέρωμα, ενώ τα θηλυκά έχουν γκρι φτέρωμα με καφέ ραβδώσεις. Το ράμφος τους είναι μακρύ και κυρτό προς την άκρη του, ενώ η άκρη έχει ένα μικρό άγκιστρο.
Photo by Andrés León-Reyes on iNaturalist.org
Photo by Andrés León-Reyes on iNaturalist.org
Εδώ είναι το σπίτι μου
Μπορούμε να συναντήσουμε τον vampire ground finch σε δύο μόνο από τα νησιά Γκαλαπάγκος και συγκεκριμένα στα νησιά Wof και Darwin. Τα νησιά αυτά είναι τα πιο βόρεια και απομονωμένα από τα υπόλοιπα νησια Γκαλαπάγκος. Η μεταξύ τους απόσταση είναι και αυτή μεγάλη, γύρω στα 20 χιλιόμετρα. Αυτό έχει ως αιτία να υπάρχουν μικρές διαφορές στο τραγούδι μεταξύ των πτηνών των δύο νησιών. Οι σπίνοι στο νησί Wolf έχουν πιο μελωδικό τραγούδι, ενώ ο τραγούδι των σπίνων στο νησί Darwin είναι περισσότερο σαν βουητό.
Και τα δύο νησιά είναι βραχώδη και αφιλόξενα. Ο vampire ground finch συχνάζει σε φυλλοβόλα δάση με ανοιχτές περιοχές χαμηλής βλάστησης. Οι φυσικοί πόροι όμως στα νησιά είναι περιορισμένοι και οι δύσκολες αυτές συνθήκες ανάγκασαν αυτόν τον σπίνο να προσαρμοστεί σε έναν πολύ ασυνήθιστο τρόπο επιβίωσης.
Photo by Cephas on Wikimedia Commons
Τι θα φάμε σήμερα;
Ο vampire ground finch είναι παμφάγο πτηνό και τρώει σχεδόν τα πάντα, ωστόσο η κύρια δίαιτά του αποτελείται από σπόρους και ασπόνδυλα, όπως στους υπόλοιπους συγγενείς του στα άλλα νησιά των Γκαλαπάγκος. Επίσης, τρέφονται με γκουανό, με υπολείμματα ψαριών από άλλα αρπακτικά και με αυγά, τα οποία τα κλέβουν μόλις τα γεννήσουν άλλα πουλιά και τα κυλούν με τα πόδια τους και το ράμφος τους σε βράχους μέχρι να σπάσουν. Οι σπίνοι του νησιού Wolf τρώνε και νέκταρ από τα άνθη της φραγκοσυκιάς των Γκαλαπάγκος.
Photo by Peter Wilton on Wikimedia Commons
Το βαμπίρ των Γκαλαπάγκος
Κατά την εποχή της ξηρασίας, όταν οι παραδοσιακές πηγές τροφής και το γλυκό νερό είναι σε έλλειψη, οι σπίνοι των δύο νησιών αυτών έχουν προσαρμοστεί κατάλληλα και επιδεικνύουν μια μοναδική συμπεριφορά. Όπως ίσως έχετε μαντέψει ήδη, για να καλύψουν τις ανάγκες τους σε θρεπτικά στοιχεία, οι σπίνοι πίνουν το αίμα από άλλα (ευτυχώς μόνο) πουλιά. Εκτός από τους σπίνους, στα νησιά μένουν δύο είδη από θαλασσοπούλια που ονομάζονται σούλες. Οι σούλες φτιάχνουν τις φωλιές τους εκεί και τρώνε ψάρια που υπάρχουν άφθονα στον ωκεανό. Όταν όμως κλωσσούν τα αυγά τους και φροντίζουν τους νεοσσούς τους, οι σούλες είναι πολύ ευάλωτες, καθώς δεν εγκαταλείπουν ποτέ τη φωλιά τους. Τότε βρίσκουν ευκαιρία οι σπίνοι και τσιμπάνε το δέρμα από τις σούλες στη βάση των φτερών τους μέχρι να αρχίσει να τρέχει αίμα, το οποίο και ρουφούν. Οι σούλες δεν προβάλουν καθόλου αντίσταση, αν και ενοχλούνται από τους σπίνους. Αν η κατάσταση τους γίνει αφόρητη απλά φεύγουν. Για τις σούλες η αίσθηση είναι αντίστοιχη με το τσίμπημα ενός κουνουπιού. Οι σπίνοι δεν βλάπτουν τις σούλες, ενώ λαμβάνουν μια τροφή πλούσια σε σίδηρο και πρωτεΐνες.
Photo by Simon Pierce on iNaturalist.org
Η θεωρία για το πως εξελίχθηκαν οι σπίνοι να καταναλώνουν αίμα είναι ότι πιθανότατα έτρωγαν τα παράσιτα που υπήρχαν στα φτερά από τις σούλες. Αυτό ήταν αμοιβαία ωφέλιμο και για τα δύο πτηνά, καθώς οι σπίνοι είχανε μια εναλλακτική τροφή και οι σούλες απαλλαγόντουσαν από παράσιτα. Τα παράσιτα, όμως, άφηναν ανοιχτές πληγές στο δέρμα των πτηνών και οι σπίνοι ανακάλυψαν ότι μπορούν να πίνουν το αίμα άμεσα από τις σούλες και όχι έμμεσα, μέσω των παρασίτων. Έτσι, το ράμφος τους εξελίχθηκε να είναι πιο μυτερό από τους υπόλοιπους σπίνους του Δαρβίνου, ώστε να μπορούν να τρυπούν από μόνοι τους πλέον το δέρμα από τις σούλες. Έτσι κέρδισαν και το παρατσούκλι του βαμπίρ. Ωστόσο, για να μπορούν να χωνέψουν το αίμα διαφοροποιήθηκαν τα μικρόβια του εντέρου τους, καθώς το αίμα έχει υψηλά επίπεδα σιδήρου και αλάτων και χαμηλά επίπεδα βιταμινών B.
Photo by Andrés León-Reyes on iNaturalist.org
Photo by Simon Pierce on Galapagos Conservation Trust
Ο λόγος για αυτές τις ιδιόμορφες διατροφικές συνήθειες είναι η έλλειψη γλυκού νερού στα νησιά. Οι σπίνοι πίνουν περισσότερο αίμα κατά τη διάρκεια της ξηρής περιόδου, όταν οι σπόροι και τα θηράματα είναι σπάνια, ενώ αυτή η συνήθεια μειώνεται την εποχή των βροχών.Τότε η τροφή και το νερό είναι άφθονα και οι σπίνοι αναπαράγονται. Τα ζευγάρια είναι μονογαμικά και χτίζουν μια μικρή φωλιά σε σχήμα θόλου σε κάποιον κάκτο ή θάμνο. Το αρσενικό επιτηρεί την περιοχή τους, ενώ το θηλυκό γεννάει 3 αυγά, τα οποία επωάζει για 12 ημέρες. Αφού εκκολαφθούν οι νεοσσοί, τους φροντίζουν και οι δύο γονείς.
Photo by Andrés León-Reyes on iNaturalist.org
Ένας αόρατος εχθρός
Παρόλο που ο vampire ground finch έχει αναπτύξει μοναδικές στρατηγικές επιβίωσης, δεν είναι άτρωτος. Μια παρασιτική μύγα, η μύγα βαμπίρ των πτηνών, έχει δημιουργήσει σοβαρό πρόβλημα στα πουλιά των νησιών Γκαλαπάγκος. Αυτή η μύγα είναι χωροκατακτητικό είδος, δηλαδή έχει εισαχθεί στο περιβάλλον και δημιουργεί πρόβλημα στους ιθαγενείς πληθυσμούς των ζώων. Ενώ οι ενήλικες μύγες τρώνε φρούτα και νέκταρ, οι προνύμφες τους τρέφονται με αίμα. Οι μύγες γεννούν τα αυγά τους στις φωλιές των σπίνων και όταν εκκολαφθούν, οι προνύμφες παρασιτούν επάνω στους νεοσσούς και τρέφονται με το αίμα τους. Αυτό, όμως, μπορεί να οδηγήσει σε θάνατο τα μικρά πουλιά. Η απειλή αυτή έχει οδηγήσει σε σημαντική μείωση του πληθυσμού των σπίνων και οι επιστήμονες ερευνούν τρόπους για να μπορέσουν να τους προστατέψουν.
Η εισβολή από τις μύγες έχει αναγκάσει τους σπίνους να εξελιχθούν. Οι προνύμφες επηρεάζουν περισσότερο νεοσσούς από γονείς που έχουν μικρότερο ένστικτο γονικής φροντίδας. Αντίθετα, οι νεοσσοί από γονείς που φροντίζουν περισσότερο τα μικρά τους έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να μεγαλώσουν και να κάνουν και αυτοί απογόνους, που με τη σειρά τους θα έχουν τα γονίδια των γονιών τους που είναι υπεύθυνα για αυτή τη συμπεριφορά.
Η εξελικτική πορεία του vampire ground finch αποτελεί ένα εκπληκτικό παράδειγμα της προσαρμοστικότητας των ζώντων οργανισμών σε ακραίες συνθήκες περιβάλλοντος. Οι σπίνοι αυτοί αποδεικνύουν την αστείρευτη αντοχή της φύσης και τη δύναμη της εξέλιξης.
Δυστυχώς, λίγοι ή και κανείς από εμάς δεν θα δούμε τον vampire ground finch από κοντά. Τα δύο νησιά όπου κατοικεί δεν είναι επισκέψιμα για τους τουρίστες, παρά μόνο για ερευνητικές αποστολές. Η παρατήρησή του είναι ένα σπάνιο προνόμιο, διασφαλίζοντας την προστασία του από ανθρώπινες παρεμβολές.
Βιβλιογραφία
-
- “Vampire ground finch“. Wikipedia.org. Retrieved 2025-02-22
- “Darwin’s finches“. Wikipedia.org. Retrieved 2025-02-22
- “Vampire Ground Finch“. Oiseaux-birds.com. Retrieved 2025-02-22
- “Vampire ground finch“. Animalia.bio. Retrieved 2025-02-22
- “Vampire Ground-finch“. Birds.fandom.com. Retrieved 2025-02-22
- “Meet the vampire ground finch“. Caitlynfinton.com. Retrieved 2025-02-22
- “Vampire finches: how little birds in Galapagos evolved to drink blood“. Galapagosconservation.org.uk. Retrieved 2025-02-22
- “Vampire Ground Finch Facts“. Factanimal.com. Retrieved 2025-02-22