Red-lipped Batfish – Το Fashion Icon του Βυθού

Αν πιστεύεις ότι η μόδα περιορίζεται μόνο στην ξηρά, ήρθε η ώρα να αναθεωρήσεις. Υπάρχει ένα ψάρι που του αξίζει το δικό του αστέρι στο “βυθοwalk of fame”. Πρόκειται για το red-lipped batfish, το απόλυτο fashion icon του βυθού, με χείλη που θα ζήλευε και η πιο glamorous celebrity! Με το εκτυφλωτικό κόκκινο χρώμα τους, μοιάζουν λες και μόλις βγήκαν από φωτογράφιση περιοδικού μόδας. Αλλά μην αφήνεις την εμφάνισή του να σε ξεγελάσει. Πίσω από αυτό το λαμπερό look κρύβεται ένα από τα πιο παράξενα πλάσματα του ωκεανού.

Featured photo by Billy Bensted-Smith on iNaturalist.org

Γιατί με λένε έτσι;

Το red-lipped batfish (Ogcocephalus darwini) πήρε το όνομα του εξαιτίας των κόκκινων χειλιών του και από το σχήμα του σώματός του που είναι σαν νυχτερίδας. Ανήκει σε μια κατηγορία ψαριών που ονομάζεται Λοφιόμορφα, τα οποία είναι γνωστά για τον τρόπο που θήρευσής τους με ένα ακτινωτό πτερύγιο που βγάζει φως. Σε αντίθεση με την ξαδέρφη του την πεσκαντρίτσα, που είναι σαν να έχει βγει από κάποιον εφιάλτη, το red-lipped batfish δεν είναι τόσο άσχημο. Έχει, όμως, μια μεγάλη μύτη σαν του Μορφονιού από τον Καραγκιόζη. Εξαιτίας της μεγάλης του μύτης πήρε και το επιστημονικό του όνομα που είναι ο συνδυασμός των δύο ελληνικών λέξεων “όγκος” και “κεφάλι”. Το δεύτερο μέρος από το επιστημονικό του όνομα “darwini” προς τιμήν του Κάρολου Δαρβίνου για τη σημασία που είχαν οι παρατηρήσεις του στα νησιά Γκαλαπάγκος.

Χαρακτηριστικά

Το red-lipped batfish φτάνει τα 40 εκατοστά σε μήκος. Το χρώμα στο πάνω μέρος του είναι ανοιχτό καφέ με γκρι, ενώ από κάτω είναι άσπρο. Συνήθως, έχει μια σκούρα καφέ λωρίδα που ξεκινάει από το κεφάλι και φτάνει μέχρι την ουρά του.

Το κύριο χαρακτηριστικό του είναι τα φωτεινά κόκκινα χείλη του. Οι επιστήμονες δεν είναι ακόμη σίγουροι για ποιο λόγο έχει αυτό το χρώμα χειλιών. Υποθέτουν ότι ενισχύουν την αναγνώριση του είδους μεταξύ τους κατά την ωοτοκία.

Photo by Rein Ketelaars on Wikimedia Commons

Αν και το έντονο χρώμα των χειλιών του τραβούν την προσοχή, το red-lipped batfish έχει την ικανότητα να καμουφλάρεται, αλλάζοντας το χρώμα του σώματός του για να μοιάζει με την άμμο ή με τα βράχια στον πυθμένα του ωκεανού. Έτσι μπορεί να στέκεται σε ενέδρα και να αποφεύγει άλλα αρπακτικά.

Τα μάτια του είναι τοποθετημένα πλευρικά στο κεφάλι του και του επιτρέπουν να ανιχνεύει αποτελεσματικά τα θηράματά του, καθώς και αρπακτικά που θέλουν να το φάνε. Επίσης, επειδή είναι τοποθετημένα ψηλά στο κεφάλι του, το βοηθάει να παρατηρεί γύρω του ενώ παραμένει κρυμμένο στο βυθό της θάλασσας.

Αν και μπορεί να κολυμπήσει, δεν είναι και ο καλύτερος κολυμβητής. Αλλά ποιος χρειάζεται το κολύμπι όταν μπορείς να περπατήσεις; Τα πτερύγια του είναι προσαρμοσμένα να λειτουργούν ως “ψευδοπόδια” και περπατάει στο βυθό με έναν τρόπο που θυμίζει… βατραχάκι που βιάζεται να φτάσει στην επόμενη επίδειξη μόδας.

Photo by Georgina Jones on iNaturalist.org

Τι θα φάμε σήμερα;

Το red-lipped batfish είναι σαρκοφάγο ψάρι και τρέφεται κυρίως με άλλα μικρά ψάρια και μικρά ασπόνδυλα, όπως γαρίδες, καβούρια, σκουλήκια και μαλάκια που βρίσκει στον πυθμένα της θάλασσας. Πως όμως μπορεί και πιάνει τροφή αφού δεν μπορεί να κολυμπήσει καλά;

Για να μπορέσει να πιάσει τη λεία του έχει αναπτύξει έναν ιδιαίτερο τρόπο “ψαρέματος”. Εδώ παίζει ρόλο η μεγάλη μύτη του. Αυτή η μύτη είναι ένα ειδικό όργανο που αναπτύσσεται από το ραχιαίο πτερύγιο του ψαριού και ονομάζεται illicium και το χρησιμοποιεί σαν καλάμι ψαρέματος. Σε αντίθεση όμως με την ξαδέρφη του την πεσκαντρίτσα που το δικό της illicium είναι λεπτό και μοιάζει με φύκια για να προσελκύει ψάρια, το red-lipped batfish έχει κοντό και χοντρό illicium που δεν μπορεί να το κουνήσει. Για αυτό στην άκρη του έχει ένα δόλωμα, που ονομάζεται esca. Η esca εκπέμπει φως και δεδομένου ότι αυτά τα ψάρια ζουν στο βυθό όπου δεν φτάνει τόσο πολύ φως από τον ήλιο, το φως που εκπέμπει παρασύρια άλλα ψάρια να έρθουν κοντά του. Έτσι πέφτουν στην παγίδα του και μόλις φτάσουν κοντά του, το red-lipped batfish τραβάει νερό με αναρρόφηση και το θήραμα μπαίνει μέσα στο στόμα του.

Photo by Billy Bensted-Smith on iNaturalist.org

Make up έτοιμο, ώρα για ραντεβού!

Όταν έρθει ο καιρός για αναπαραγωγή, τα αρσενικά red-lipped batfish πρέπει να βγουν στην πίστα! Για να προσελκύσουν τα θηλυκά, κάνουν έναν χορό ερωτοτροπίας κουνώντας το σώμα τους και τα κεφάλια τους. Μόλις βρει ένα θηλυκό που ενδιαφέρεται, το ζευγάρι συμμετέχει σε έναν τελετουργικό χορό και μετά ζευγαρώνει. Μετά το ζευγάρωμα, το θηλυκό γεννάει κολλώδη αυγά που κολλάνε στον πυθμένα του ωκεανού. Τα αρσενικά είναι υπεύθυνα για τη φύλαξη των αυγών, να τα αερίζουν με τα πτερύγια τους ώστε να διατηρούν τη ροή του οξυγόνου και να τα προστατεύουν από αρπακτικά μέχρι να εκκολαφθούν.

Photo by Vlad Karpinsky on Flickr

Το red-lipped batfish αποδεικνύει για άλλη μια φορά ότι η φύση λατρεύει τις εκκεντρικότητες. Με το ιδιαίτερο παρουσιαστικό του, τον περίεργο τρόπο μετακίνησης και το μοναδικό τρόπο κυνηγιού, είναι ένα από τα πιο ιδιαίτερα ψάρια που μπορεί να συναντήσει κανείς ποτέ. Αν ποτέ βρεθείς στα Γκαλαπάγκος και κάνεις κατάδυση, μπορεί να έχεις και εσύ την ευκαιρία να το συναντήσεις. Και μην ξεχάσεις να το βγάλεις φωτογραφία γιατί, ας το παραδεχτούμε, είναι το απόλυτο fashion icon του βυθού!

Βιβλιογραφία

• “Red-lipped batfish“. Wikipedia.org. Retrieved 2025-03-15
• “RED-LIPPED BATFISH“. Animalia.bio. Retrieved 2025-03-15
• “Why Do Red-Lipped Batfish Have Red Lips?“. Oceanconservancy.org. Retrieved 2025-03-15
• “Red-Lipped Batfish Facts“. Factanimal.com. Retrieved 2025-03-15